Clematis rozmnażanie w wodzie – Jakie są kroki?

Clematis można z powodzeniem ukorzenić w wodzie, pod warunkiem że wybierzesz właściwe pędy i zadbasz o stabilne warunki. Cały proces sprowadza się do prawidłowego cięcia, umieszczenia sadzonek w naczyniu i cierpliwego oczekiwania na pojawienie się korzeni.

Dlaczego warto rozmnażać clematis w wodzie zamiast w ziemi?

Rozmnażanie clematis w wodzie daje dużą kontrolę nad całym procesem. Korzenie można obserwować dosłownie z dnia na dzień, bez wykopywania czy delikatnego otrzepywania sadzonek z ziemi. Ułatwia to ocenę, czy pęd gnije, czy rozwija zdrowe, jasne korzonki, a to często oszczędza rozczarowań i utraty materiału roślinnego.

Dla wielu osób ukorzenianie w wodzie bywa też po prostu bezpieczniejsze niż w ziemi. Podłoże w doniczce łatwo bywa zbyt mokre lub zbyt suche, a młode pędy clematis reagują na takie wahania bardzo szybko. W przeźroczystym naczyniu widać poziom wody, jej klarowność i ewentualne osady, więc łatwiej utrzymać stabilne warunki przez kilka kolejnych tygodni, kiedy roślina jest najbardziej wrażliwa.

Metoda wodna jest przy tym tania i dostępna nawet dla kogoś, kto dopiero zaczyna z ogrodem. Nie ma potrzeby kupowania specjalnych mieszanek podłoża, a jedna szklanka czy słoik bez problemu pomieszczą kilka sadzonek. Dla bardziej zaawansowanych ogrodników ukorzenianie w wodzie może być z kolei sposobem na szybkie porównanie różnych odmian clematis i ich skłonności do tworzenia korzeni, bo różnice widać zwykle już po 2–3 tygodniach.

Kiedy i z jakich pędów clematis pobrać sadzonki do ukorzeniania w wodzie?

Najłatwiej ukorzeniają się pędy clematis pobrane na początku lata, mniej więcej od połowy czerwca do końca lipca. Roślina jest wtedy w pełnej wegetacji, soki krążą intensywnie, a młode przyrosty są już na tyle dojrzałe, że nie więdną od razu po cięciu. Przy cięciu w sierpniu też można liczyć na powodzenie, choć proces bywa nieco wolniejszy.

Najlepsze będą tzw. pędy półzdrewniałe, czyli takie, które nie są już zupełnie miękkimi, jasnozielonymi „patyczkami”, ale też nie zdążyły jeszcze stwardnieć jak suche drewno. Często mają one 20–40 cm długości i lekko elastyczną, ale niekruchą łodygę. Taki materiał dobrze reaguje na kontakt z wodą, mniej gnije i szybciej tworzy zgrubienia przy przyszłych korzeniach.

Duże znaczenie ma też to, z której części rośliny pobierany jest fragment. Zazwyczaj lepiej ukorzeniają się pędy boczne, a nie te główne, które odpowiadają za ogólny „szkielet” całego pnącza. U młodych roślin dobrze sprawdza się środkowa część pędu, natomiast u starszych egzemplarzy często wybiera się mocniejsze przyrosty zewnętrzne, które są dobrze nasłonecznione i zdrowe, bez plam czy uszkodzeń.

Przy wyborze materiału do cięcia pomaga krótka kontrolna obserwacja. Jeśli pęd ma kilka wyraźnych węzłów (miejsc, z których wyrastają liście), liście są jędrne, a kolor łodygi równy i bez ciemnych przebarwień, można uznać go za dobrego kandydata. Unika się natomiast fragmentów z widocznymi śladami chorób, zasychającym wierzchołkiem lub takich, które właśnie kończą kwitnienie, bo roślina „wkłada” wtedy siły w kwiat, a nie w korzenie.

Jak prawidłowo przygotować sadzonki clematis do rozmnażania w wodzie?

Punktem wyjścia są zdrowe, świeżo ścięte pędy, bo tylko z nich można liczyć na szybkie i mocne ukorzenienie w wodzie. Najlepiej sprawdzają się młode, ale już lekko zdrewniałe fragmenty – takie, które nie łamią się jak suche patyki, ale też nie są zupełnie miękkie jak wiosenne przyrosty. Taki pęd mniej się „męczy” w wodzie i ma większą szansę zbudować gęsty system korzeniowy.

Standardowa długość pojedynczej sadzonki to zwykle 8–12 cm, co w praktyce oznacza odcinek z 2–3 parami liści. Przy przycinaniu nożyce lub sekator powinny być naprawdę ostre, bo postrzępione końcówki łatwiej gniją. U cięcia dolnego dobrze się sprawdza lekki skos, który zwiększa powierzchnię pobierania wody i ułatwia tworzenie tkanki korzeniotwórczej.

Kluczowy jest też sposób, w jaki traktowane są liście na sadzonce. Te na dole odcinka pędu lepiej usunąć całkowicie, tak aby nie dotykały wody i nie zaczynały się rozkładać. Górne liście można delikatnie skrócić o mniej więcej połowę, co ogranicza parowanie i stres rośliny, ale wciąż pozwala jej prowadzić fotosyntezę, czyli „produkcję energii” do budowy korzeni.

Przed włożeniem pędów do naczynia dobrze jest zadbać o kilka prostych kroków przygotowawczych, które wyraźnie zmniejszają ryzyko gnicia i przyspieszają ukorzenianie:

• Usunięcie miękkich, uszkodzonych lub podejrzanie przebarwionych fragmentów pędu i liści.
• Delikatne opłukanie ciętych końcówek w letniej wodzie, aby spłukać kurz i resztki soków.
• Przygotowanie świeżej wody odstanej przez minimum kilka godzin, o temperaturze zbliżonej do pokojowej.

Niektórzy ogrodnicy dodatkowo zanurzają dół sadzonki na 10–15 minut w letniej wodzie z kroplą środka przeciwgrzybiczego, choć nie jest to konieczne przy zdrowych roślinach matecznych. Niezależnie od wybranych „trików”, najważniejsze, aby dolne oczko (miejsce po liściu) znalazło się tuż nad linią wody lub lekko w niej – to tam najczęściej pojawiają się pierwsze, białe zaczątki korzeni. Dzięki takiej przygotowanej sadzonce clematis ma dobry start i dużo mniejsze szanse na obumarcie w początkowej fazie ukorzeniania.

W jakim naczyniu i w jakiej wodzie najlepiej ukorzeniać clematis?

Najwygodniej ukorzenia się clematis w prostym, dość wysokim szklanym lub plastikowym naczyniu, w którym pędy nie będą się zginać ani opierać o dno. Dobrze sprawdzają się wąskie słoiki, szklanki po jogurtach czy butelki z odciętą górą. Kluczowe jest, aby naczynie było przeźroczyste i gładkie w środku, bo wtedy łatwiej obserwować korzenie i utrzymać czystość, a osady nie będą się chowały w zagłębieniach.

Wysokość naczynia powinna umożliwiać zanurzenie dolnych kilku centymetrów sadzonki, ale bez dotykania końcówki do dna, co zmniejsza ryzyko gnicia. Lepsza jest raczej węższa szyjka niż bardzo szeroka miska, ponieważ łodygi mają wtedy oparcie i nie przewracają się na boki. Przy kilku sadzonkach w jednym słoiku pomaga, jeśli nie są one stłoczone jak „śledzie w beczce” – odstęp 1–2 cm między nimi ułatwia cyrkulację wody i późniejszą selekcję najsilniejszych egzemplarzy.

Do ukorzeniania najlepiej używać miękkiej wody, na przykład odstanej z kranu (minimum 24 godziny) lub przegotowanej i wystudzonej. Zbyt twarda woda z dużą ilością kamienia może powodować osad na ściankach i na łodygach, a to sprzyja rozwojowi glonów oraz bakterii. Dobrym kompromisem jest wlanie wody do około połowy wysokości naczynia, tak aby w wodzie były tylko dolne międzywęźla (odcinki łodygi między liśćmi), a same liście pozostawały suche i nie zaczynały się rozkładać. W tak przygotowanym „akwarium” dla sadzonek clematis ma szansę startować z czystym, stabilnym środowiskiem do budowy korzeni.

Gdzie ustawić naczynie z sadzonkami clematis i jak dbać o wodę na co dzień?

Naczynie z sadzonkami clematis najlepiej ustawić w jasnym miejscu, ale bez ostrego słońca. Sprawdza się parapet z oknem od wschodu lub północy, a także blat w głębi dobrze doświetlonego pokoju. Bezpośrednie promienie w południe potrafią nagrzać wodę nawet do ponad 30°C, a wtedy młode tkanki pędów łatwo się „ugotują” i zaczną gnić zamiast się ukorzeniać.

Dobrze działa też ustawienie naczynia metr–dwa od południowego okna, gdzie światło jest rozproszone przez firankę. Taki delikatny cień pomaga utrzymać w miarę stałą temperaturę wody, najlepiej w zakresie 18–22°C. Blisko grzejnika lub na nagrzanym parapecie zimą sytuacja jest odwrotna: woda przesadnie się wysusza od ciepłego powietrza i ukorzenianie spowalnia. W takiej sytuacji pomaga lekkie odsunięcie naczynia od źródła ciepła.

Przy codziennej pielęgnacji wody kluczowe jest jej regularne odświeżanie, a nie tylko dolewanie „po trochu”. Najczęściej wystarcza wymiana co 2–3 dni, a w upały nawet codziennie, zwłaszcza gdy zaczyna być mętna lub pojawia się lekki osad na ściankach szkła. Przy każdej wymianie dobrze jest opłukać pędy pod bieżącą, letnią wodą, delikatnie usuwając śluzowate fragmenty, bo to właśnie one są pierwszym sygnałem, że rozwijają się bakterie lub glony.

Do uzupełniania najlepiej używać odstanej wody z kranu o temperaturze pokojowej, która przez minimum kilka godzin „odpoczęła” w naczyniu. Dzięki temu chlor i część innych gazów się ulatnia, a sadzonki nie dostają szoku temperaturowego, gdy woda ma około 20–22°C. Wiele osób stawia obok naczynia dodatkową butelkę z wodą przeznaczoną tylko dla clematis – to prosty sposób, by zawsze pod ręką była odpowiednio przygotowana porcja do wymiany.

Po jakim czasie clematis wypuszcza korzenie w wodzie i jak ocenić, czy są wystarczająco silne?

Korzenie clematis w wodzie zwykle pojawiają się po około 3–6 tygodniach, ale pierwsze zgrubienia i „bąbelki” na pędzie mogą być widoczne już wcześniej. Tempo mocno zależy od odmiany, temperatury i kondycji samej sadzonki, dlatego na jednym parapecie jedna gałązka może się ruszyć po trzech tygodniach, a inna dopiero po dwóch miesiącach. Sygnałem, że proces trwa, jest jaśniejsze zgrubienie u nasady węzła liściowego, z którego zaczynają wychodzić cienkie, białe nitki – to młode korzenie. W tym okresie dobrze, jeśli sadzonka wciąż ma jędrne liście i nie robi się szklista ani brązowa przy cięciu, bo wtedy wiadomo, że nie gnije, tylko spokojnie pracuje „pod wodą”.

Za bezpieczne do przesadzania uznaje się zwykle korzenie długości około 2–4 cm, dość liczne i rozgałęzione, a nie tylko jeden delikatny „włos”. Gdy tworzy się już mała „broda” korzeni o kilku różnej długości odgałęzieniach, roślina jest w stanie utrzymać się w podłożu i pobierać z niego wodę bez gwałtownego szoku. Dobrze jest też zwrócić uwagę na kolor – zdrowe korzenie są białe lub kremowe, elastyczne, nie kruszą się przy lekkim dotknięciu. Poniższa tabela pomaga z grubsza ocenić, na jakim etapie ukorzeniania może znajdować się sadzonka clematis.

W praktyce lepszym wyznacznikiem niż sam czas jest wygląd korzeni i ogólny „wigor” sadzonki. Jeśli korzenie są liczne, jasne i elastyczne, a łodyga wciąż sztywna i zielona, clematis zwykle dobrze zniesie przeprowadzkę z wody do podłoża. Gdy jednak po 8–9 tygodniach korzenie wciąż są pojedyncze i krótkie, lepiej dać im jeszcze trochę czasu lub rozważyć przygotowanie nowej sadzonki z innego pędu.

Jak i kiedy przenieść ukorzenione w wodzie sadzonki clematis do doniczek lub do gruntu?

Przenoszenie clematisów z wody to kluczowy moment, bo wtedy roślina zmienia „środowisko życia”. Najbezpieczniej robić to, gdy korzenie mają już około 3–5 cm długości i wyraźnie się rozgałęziają. Takie korzenie są na tyle silne, że lepiej znoszą kontakt z glebą i mniejszą wilgotność niż w wodzie.

Najpierw przydaje się etap pośredni, czyli posadzenie ukorzenionych sadzonek do doniczek. Sprawdza się pojemnik o średnicy 10–14 cm z otworami odpływowymi. Do środka wsypuje się lekkie podłoże: mieszaninę ziemi ogrodowej i kompostu z dodatkiem piasku lub perlitu, dzięki czemu korzenie nie duszą się w zbyt zbitej glebie i łatwiej się rozrastają.

Sam moment sadzenia dobrze jest przeprowadzić delikatnie i bez pośpiechu. Sadzonkę wyjmuje się z wody tuż przed umieszczeniem w podłożu, tak aby korzenie nie zdążyły przeschnąć. W przygotowanym dołku robi się miejsce na cały system korzeniowy, a łodygę zagłębia o 2–3 cm głębiej niż rosła w wodzie, co pobudza roślinę do wytwarzania dodatkowych pędów z niższej części.

Do gruntu młode clematisy zwykle trafiają po 4–8 tygodniach od posadzenia w doniczce, kiedy dobrze się w niej zadomowią. Dobrze, gdy gleba na rabacie ma już temperaturę powyżej 10°C i nie grożą silne przymrozki, dlatego w naszym klimacie sprzyja temu późna wiosna albo wczesne lato. Sadzonkę z donicy przenosi się z całą bryłą ziemi, bez strząsania, dzięki czemu korzenie niemal nie zauważają przeprowadzki.

Po posadzeniu, niezależnie od tego, czy chodzi o doniczkę, czy o miejsce stałe w ogrodzie, duże znaczenie ma pierwsze podlewanie i osłona przed słońcem. Podłoże powinno być wyraźnie wilgotne przez pierwsze 7–10 dni, ale nie rozmoknięte. Młode clematisy dobrze reagują też na lekkie cieniowanie podstawy pędów, na przykład niską rośliną w pobliżu lub jasną ściółką, która chroni świeży system korzeniowy przed przegrzaniem.