Kwiaty na cmentarz żywe – co wybrać?

Żywe kwiaty na cmentarz powinny być nie tylko ładne, ale też odporne na wiatr, deszcz i zmiany temperatury. Najczęściej sprawdzają się gatunki sezonowe i rośliny doniczkowe, które dłużej zachowują świeżość. Warto też dopasować je do charakteru zmarłej osoby i wyglądu nagrobka.

Jakie żywe kwiaty na cmentarz sprawdzają się najlepiej przez cały rok?

Najlepiej sprawdzają się rośliny, które są jednocześnie odporne i dość uniwersalne, czyli pasują do różnych pór roku. Na wielu cmentarzach przez cały rok dobrze wyglądają chryzantemy drobnokwiatowe, wrzosy, barwinek, bluszcz czy różne odmiany żurawek. Takie rośliny nie wymagają codziennej opieki, a mimo to dość długo zachowują liście, kolor i ładny pokrój, nawet gdy pogoda zmienia się z tygodnia na tydzień.

W ciągu roku szczególnie praktyczne są gatunki z ozdobnymi liśćmi, a nie tylko kwiatami. Żurawki, rojniki i rozchodniki całkowicie zmieniają wyraz nagrobka, bo dają kolor także wtedy, gdy nie kwitną. Dobrze znoszą zarówno krótkie okresy suszy, jak i niższe temperatury, więc nawet po 8–10 miesiącach w tej samej donicy potrafią nadal wyglądać schludnie. Dzięki temu nie trzeba za każdym razem wymieniać całej kompozycji, wystarczy co jakiś czas delikatnie ją odświeżyć.

Wieloletnią bazą na nagrobku często bywa bluszcz i zimozielone krzewinki. Bluszcz radzi sobie w półcieniu, potrafi przetrwać mrozy sięgające około –20°C, a przy tym ładnie „otula” płytę nagrobną. Do tego można dodać niewysokie, zimozielone trawy ozdobne lub miniaturowe odmiany trzmieliny. Takie rośliny dają tło dla sezonowych kwiatów, ale same także wyglądają dekoracyjnie, gdy na chwilę zostają bez towarzystwa.

Całoroczne kompozycje dobrze budować wokół roślin wieloletnich, a jedynie dopasowywać do nich sezonowe akcenty. Przykładowo: na jednym grobie przez kilka lat może rosnąć połączenie barwinka z bluszczem i żurawką, a obok, w zależności od miesiąca, pojawiają się świeże sadzonki bratków, pelargonii czy wrzosów. Dzięki takiemu podejściu zyskuje się stały, zadbany wygląd przez 12 miesięcy, a jednocześnie zachowuje możliwość wprowadzania symbolicznych, „świątecznych” zmian kilka razy w roku.

Na co zwrócić uwagę, wybierając żywe kwiaty na grób: miejsce, pogoda, pielęgnacja?

Przy wyborze żywych kwiatów na grób kluczowe okazuje się nie to, co „najpiękniejsze”, ale to, co ma szansę przetrwać w danym miejscu. Nagrobek w pełnym słońcu, otoczony betonem, tworzy zupełnie inne warunki niż zacieniona kwatera pod drzewami. Warto więc najpierw przyjrzeć się, ile godzin dziennie słońce świeci w to miejsce i z której strony pada światło, a dopiero później myśleć o kolorach i kształtach roślin.

Stanowisko na cmentarzu ma wpływ na wszystko: od tempa wysychania ziemi po podatność roślin na mróz. W południowej ekspozycji, gdzie słońce operuje 6–8 godzin dziennie, lepiej sprawdzają się gatunki odporne na przesuszenie, na przykład pelargonie czy lawenda. W półcieniu, typowym pod wysokimi drzewami, rośliny znoszą zwykle lepiej brak podlewania, ale z kolei dłużej utrzymuje się wilgoć, co sprzyja pleśni. Przy wyborze dobrze więc uwzględnić nie tylko sam nagrobek, lecz także otoczenie: drzewa, pobliskie mury, bliskość kranów z wodą.

Drugim filtrem przy wyborze żywych kwiatów powinna być pogoda, a raczej jej skrajności. Na odsłoniętych, wietrznych cmentarzach zimą temperatura może być nawet o 3–4°C niższa niż w zabudowie, a latem płyta nagrobna nagrzewa się do ponad 40°C. Delikatne rośliny, które w ogrodzie radzą sobie świetnie, na grobie mogą przemarzać już przy lekkim mrozie lub więdnąć po dwóch dniach upału. Pomaga więc sięganie po gatunki sprawdzone w pojemnikach miejskich, takie jak bratki, chryzantemy czy begonie, które już „z natury” są przyzwyczajone do trudnych warunków.

Przydatne bywa też myślenie o kwiatach na grób jak o roślinach doniczkowych na wakacjach: muszą wytrzymać kilka dni, a czasem 2–3 tygodnie bez doglądania. Dlatego przy rzadkich wizytach dobrze spisują się rośliny o grubych liściach, które magazynują wodę, albo takie, które mają silny system korzeniowy. Im mniejsza donica lub misa, tym szybciej ziemia przesycha, co przy lipcowym słońcu może oznaczać podlewanie nawet co 1–2 dni. Przy grobach odwiedzanych tylko w weekendy lepiej więc stawiać na większe pojemniki, ciemniejszą ziemię i rośliny o niższym zapotrzebowaniu na wodę.

Na koniec dochodzi kwestia planu pielęgnacji, czyli uczciwej odpowiedzi na pytanie: ile czasu realnie można poświęcić roślinom na grobie. Przy częstszych wizytach udaje się utrzymać bardziej wymagające gatunki, np. róże miniaturowe, które potrzebują regularnego podlewania i usuwania przekwitłych kwiatów co kilka dni. Gdy opieka jest sporadyczna, lepiej stawiać na rośliny „wybaczające” zaniedbania, łatwe do odświeżenia przy jednej wizycie w miesiącu.

Jakie żywe kwiaty na cmentarz wybrać wiosną i latem, aby długo wyglądały świeżo?

Na wiosnę i lato najlepiej sprawdzają się na grobie rośliny, które lubią słońce i dobrze znoszą krótkie okresy przesuszenia. Dlatego często wybierane są bratki, pelargonie, begonie czy aksamitki, bo kwitną obficie nawet przez 3–4 miesiące i nie obrażają się, jeśli podlewanie raz się opóźni. Warto, aby miały mocny system korzeniowy i dość grube liście, bo takie rośliny wolniej więdną podczas upałów.

Bratki to klasyka wiosny – w chłodniejsze dni wytrzymują spadki temperatury nawet do ok. 0°C, a przy regularnym usuwaniu przekwitłych kwiatów mogą zdobić grób od marca do maja. Gdy robi się cieplej, dobrze sprawdzają się pelargonie rabatowe oraz bluszczolistne, które lubią pełne słońce i przy podlewaniu 2–3 razy w tygodniu długo utrzymują kolor. Dla osób, które na cmentarz zaglądają rzadziej, pomocne bywają begonie stale kwitnące – ich mięsiste liście dłużej zatrzymują wodę, więc roślina znosi kilkudniowe przerwy w pielęgnacji.

Latem, szczególnie w lipcu i sierpniu, rośliny są narażone na silne nasłonecznienie i nagrzewający się kamień nagrobny, dlatego dobrze radzą sobie gatunki o drobnych, ale licznych kwiatach, jak lobelia czy surfinia. Przy pojemniku o szerokości 40–60 cm takie rośliny tworzą zwartą poduszkę, która częściowo zacienia glebę i ogranicza parowanie wody. Żeby kwiaty jak najdłużej wyglądały świeżo, pomaga dosypanie 1–2 cm warstwy drobnego żwiru lub kory na wierzch ziemi oraz podlewanie rano lub wieczorem, gdy pomnik nie jest już nagrzany jak płyta grilla.

Jakie żywe kwiaty najlepiej sadzić na grobach jesienią i zimą?

Na chłodniejsze miesiące najlepiej sprawdzają się rośliny odporne na mróz i krótszy dzień, takie jak wrzosy, wrzośce, chryzantemy drobnokwiatowe czy różnego rodzaju rośliny zimozielone. Wrzosy i wrzośce potrafią zdobić grób nawet od września do listopada, a przy łagodnej pogodzie utrzymują kolor dłużej niż 2 miesiące. Dobrze znoszą wahania temperatury nocą, a ich drobne kwiaty nie łamią się łatwo pod deszczem czy lekkim śniegiem.

Na zimę dużą rolę odgrywają też rośliny, które pozostają dekoracyjne bez kwiatów. Bluszcz, barwinek czy miniaturowe odmiany berberysu tworzą zielone tło, które nie znika nawet przy –10°C. Dobrym wyborem bywają także karłowe iglaki, na przykład jałowce lub miniaturowe żywotniki, bo zachowują kolor przez cały rok i nie wymagają częstych wizyt. Dzięki temu grób nie wygląda pusty, nawet gdy typowo sezonowe rośliny już przekwitną.

Przy wyborze roślin jesienno-zimowych znaczenie ma także to, jak dużo czasu można przeznaczyć na pielęgnację. Chryzantemy w donicach zwykle utrzymują formę przez około 3–4 tygodnie, potem przydaje się ich wymiana lub przycięcie. Wrzosy posadzone w ziemi wytrzymują z kolei nawet całą jesień i zimę, jeśli podłoże nie jest podmokłe. Często praktycznym rozwiązaniem okazuje się połączenie jednego większego akcentu kwiatowego z kilkoma trwałymi roślinami zimozielonymi, które „trzymają” kompozycję, gdy kwiaty powoli tracą kolor.

Które rośliny doniczkowe i rabatowe są najpraktyczniejsze na cmentarz?

Najpraktyczniejsze rośliny na cmentarz to takie, które wybaczają nieregularne wizyty i zmienną pogodę. W donicach dobrze sprawdzają się gatunki o zwartej bryle korzeniowej i wolniejszym wzroście, jak chryzantemy drobnokwiatowe, wrzosy czy bratki. W rabacie lepiej radzą sobie rośliny zadarniające, które z czasem tworzą gęstą „poduszkę”, na przykład barwinek, żurawki albo niskie goździki. Dzięki nim nagrobek nie wygląda „łyso” nawet wtedy, gdy świeże kwiaty w wazonie dawno przekwitły.

Rośliny doniczkowe często są wybierane wtedy, gdy nie ma możliwości regularnego podlewania. Stabilna, cięższa donica z odpływem sprawia, że ziemia wysycha wolniej i nawet przez 7–10 dni może utrzymać wilgoć u umiarkowanie wymagających gatunków. Dodatkowo takie nasadzenie łatwo przenieść w inne miejsce, jeśli grób jest tymczasowy albo nagrobek dopiero powstaje. Donice dobrze „współpracują” też z gotowymi kompozycjami florystycznymi, bo można je szybko podmieniać, bez naruszania ziemi wokół pomnika.

W nasadzeniach rabatowych liczy się przede wszystkim trwałość i małe wymagania. Najczęściej wybiera się rośliny wieloletnie, które po posadzeniu utrzymują się na grobie przez kilka lat, na przykład rozchodniki, macierzanki, skalnice czy wspomniany barwinek. W miejscach bardzo słonecznych sprawdzają się gatunki o mięsistych liściach, zatrzymujących wodę, które wytrzymują nawet krótsze okresy bez deszczu. Tam, gdzie grób znajduje się pod drzewami, lepiej sadzić rośliny cieniolubne, takie jak funkie lub niskie paprocie, ponieważ nie przypalają się i dobrze znoszą okresowy niedobór światła.

Dla ułatwienia wyboru przydaje się krótka ściągawka, która pozwala dopasować roślinę do tego, jak często można odwiedzać cmentarz i jakie są warunki przy grobie.

Tabela nie wyczerpuje wszystkich możliwości, ale pomaga szybko zorientować się, po które rośliny sięgnąć przy rzadkich wizytach, a które lepiej sprawdzą się, gdy grób jest często doglądany. Przy konkretnym nagrobku dobrze jeszcze sprawdzić, jak długo w danym miejscu utrzymuje się słońce i czy woda ma gdzie odpłynąć, bo to w praktyce decyduje, czy roślina będzie rzeczywiście „bezproblemowa”.

Jak łączyć żywe kwiaty z krzewami i zimozielonymi roślinami na grobie?

Łączenie żywych kwiatów z krzewami i roślinami zimozielonymi pomaga stworzyć na grobie kompozycję, która wygląda estetycznie przez większą część roku. Delikatne, sezonowe kwiaty mogą wtedy pełnić rolę kolorowego akcentu, a tło z bukszpanu, pierisu czy miniaturowych iglaków „trzyma” formę nawet zimą. Dobrze sprawdza się prosty układ: w centrum niski krzew, przy nim 2–3 kępy kwiatów, a przy krawędziach drobne rośliny okrywowe. Taki schemat ułatwia późniejszą wymianę samych kwiatów, bez ruszania całej nasadzonej kompozycji.

Na nagrobkach o małej powierzchni lepiej wybierać krzewy w wersjach karłowych, dorastające zwykle do 40–60 cm, dzięki czemu nie zasłaniają napisów i nie wymagają częstego cięcia. Zimozielone tło dobrze tworzą na przykład hortensje o kompaktowym wzroście, małe różaneczniki lub wrzosy, do których można dosadzać sezonowo bratki, begonie czy chryzantemy. W praktyce często sprawdza się zasada dwóch stałych gatunków wieloletnich i jednego zmiennego w doniczce: krzewy i rośliny zimozielone pozostają przez lata, a żywe kwiaty zmieniają się 2–4 razy w roku, w zależności od pogody i dostępnego czasu na pielęgnację.

Jak dbać o żywe kwiaty na cmentarzu, aby przetrwały jak najdłużej?

Długa trwałość żywych kwiatów na cmentarzu zaczyna się jeszcze zanim trafią na grób. Najpierw liczy się ich kondycja w dniu zakupu i sposób przygotowania. Świeże rośliny mają jędrne liście, dobrze wybarwione płatki i wilgotne, ale nie zalane podłoże. Już na etapie wyboru pomaga więc szybkie „badanie” rośliny: delikatne poruszenie bryły korzeniowej, sprawdzenie, czy ziemia nie sypie się jak pył i czy nie ma żółtych, miękkich liści.

Po posadzeniu lub ustawieniu donicy często decydujący jest dostęp do wody. Większość kwiatów na cmentarzu lepiej znosi lekkie przesuszenie niż ciągłe „mokre nogi”, więc podlewanie co 3–4 dni bywa korzystniejsze niż codzienne, ale po trochu. W upały dobrze sprawdza się podlewanie wieczorem lub bardzo rano, kiedy woda ma szansę wsiąknąć w ziemię, a nie odparować w kwadrans. Przy roślinach w osłonkach z tworzywa opłaca się też kontrolować, czy nie stoi na dnie woda, bo po 2–3 tygodniach powoduje to gnicie korzeni.

Spore znaczenie ma też zabezpieczenie roślin przed skrajną pogodą. Przy silnym słońcu kwiaty w czarnych, nagrzewających się donicach wytrzymują nieraz o połowę krócej. Pomaga więc ustawianie ich nieco z boku nagrobka, tak aby przez część dnia miały cień, albo stosowanie jasnych osłonek ograniczających nagrzewanie podłoża. Z kolei przy wietrznych alejkach lepiej wybierać cięższe donice i stabilnie je klinować, aby roślina nie przewracała się kilka razy w tygodniu, co każdorazowo uszkadza łodygi i korzenie.

Czasem drobne, regularne zabiegi pielęgnacyjne przedłużają życie nasadzeń o dobre kilka tygodni. Chodzi głównie o usuwanie przekwitłych kwiatów i suchych liści, które „zjadają” energię rośliny, a przy tym psują wrażenie zadbanego miejsca. U wielu gatunków, jak pelargonie, aksamitki czy wrzosy, odcinanie przekwitłych kwiatostanów stymuluje kolejne kwitnienie i dzięki temu grób wygląda świeżo niemal cały sezon.

Przy żywych kwiatach na grobach bardzo pomagają też proste akcesoria, które nie rzucają się w oczy, ale zmieniają warunki w strefie korzeni. Najczęściej stosowane to:

• podstawki lub wkłady do donic z niewielkim zbiornikiem wody, które wyrównują krótkie przerwy w podlewaniu, np. gdy na cmentarz zagląda się raz na tydzień;
• agrowłóknina pod sadzonki w ziemi, ograniczająca wysychanie i zachwaszczenie, co zmniejsza konieczność pielenia i częstego podlewania;
• dekoracyjna kora lub drobny żwir jako ściółka, która stabilizuje temperaturę podłoża i utrzymuje wilgoć po deszczu nawet o 1–2 dni dłużej;
• proste nawodnienie kroplowe z butelki, które stopniowo oddaje wodę przez kilka dni, sprawdzając się zwłaszcza w lecie.

Takie dodatki nie wymagają specjalnej wiedzy ani dużych nakładów, a dzięki nim rośliny mniej cierpią przy upałach i krótszych okresach suszy. Dobrze dobrane rozwiązania sprawiają też, że pielęgnacja grobu nie musi wiązać się z częstymi, długimi wizytami – wystarczą wtedy krótkie kontrole, drobne poprawki i sezonowe odświeżenie kompozycji.